Autor piatkosia
Data dodania 2009-12-10
Liczba wyświetleń 1386
Artykuł zawiera tagi, dzięki którym możesz odnaleźć wpisy, które być może też Cię zainteresują:
polecenia, konsola, wiersz poleceń, systemy operacyjne,

Polecenia trybu tekstowego

Artykuł pisany na podstawie:

• Linuksowego manuala (polecenie Man)

• Helpu z commanda w Windows Vista (cmd help)

• Helpu systemu MS DOS 6.22 (help)

Wstęp

 

Tryb tekstowy, zwany również wierszem poleceń czy powłoką, często odstrasza początkujących użytkowników komputera w naszych czasach. Po co bowiem kombinować z wymyślaniem ciągów pozornie bezsensownych wyrazów, manipulować przełącznikami czy pamiętać setki, a może nawet tysiące komend, żeby wykonywać czynności, które można sobie wyklinać? Po co zgłębiać się w to jak coś działa, skoro można to po prostu wykonać? Ano nawet w celach edukacyjnych. Dla wielu z was pewnie będzie to wycieczka w przeszłość (To jest stareeeeeee). Ale z drugiej strony, fajnie by było wiedzieć, jak to robili nasi „przodkowie” z przełomu lat 80 i 90. Poza tym, wiersz poleceń daje nam dostęp do zaawansowanych funkcji, nawet dla wyklikiwalnych programów. Wiele z nich można na przykład odpalić w trybie awaryjnym. Na przykład pod Windowsem (lub wine) Worda odpalisz z przełącznikiem safe (winword.exe /safe). Wiele gier ma dodatkowe opcje, jak na przykład dostosowanie rozdzielczości czy wyłączenie dźwięku. Ludzie na co dzień korzystający z Linuxa są mniej lub bardziej przyzwyczajeni do korzystania z jednej z powłok (bash, ssh, csh, tcsh i wiele innych). Dla przykładu w przypadku administracji jakimkolwiek systemem operacyjnym programy graficzne upośledzają pracę, znacznie ograniczając możliwości manipulowania narzędziem. Wystarczy odpalić program w trybie konsolowym i rzucić okiem na różnicę w ilości opcji. Po prostu niektórych rzeczy inaczej nie wykonasz. Pewnie dlatego jest ono do dziś ulubionym sposobem korzystania z komputera bardziej zaawansowanych użytkowników komputera. Dlatego warto podpatrując mistrzów zainteresować się obsługą komputera w trybie tekstowym. Samo przyzwyczajenie się do korzystania z dobrodziejstw trybu tekstowego może przysporzyć nieco trudności, ale z czystym sercem mogę powiedzieć, że to się opłaci. Zamieszczę tu kilka najprostszych wskazówek, tak, żeby osoby nie mające żadnego kontaktu z tym trybem mogły załapać o co chodzi.

Kilka różnic i podobieństw

Najpierw podzielimy „wiersze poleceń” na 2 grupy. 1- DOS i pochodne, 2- Unix i pochodne. (Chociaż ostatnio zauważam, że te granice zdają się powoli zacierać). Będziemy się zajmować wyłącznie samymi podstawami, więc można pozwolić sobie na pewną generalizację. Podstawową cechą obu systemów jest to, że wszystko wpisujemy „z pod palca”. Zazwyczaj z myszy korzystać nie można, chyba że korzystamy z commanda w windows, lub graficznego emulatora takiego jak xterm, gnome terminal, terminator czy terminal. W DOSie jest możliwość dogrania sterowników myszki, ale gdzie je teraz znajdziesz? (Ja mam jeszcze w domu, ale na dyskietce, której nie mam w lapku, więc lipa. Trzeba znaleźć kompa z dyskietką i zrobić obraz). Ale nawet wtedy z myszy korzystają tylko programy odpalane w DOSie, nie on sam (Nie wiem czy w edicie można). Jedną z istotnych różnic, jest fakt rozróżniania lub nie małych i dużych liter. Jak wiadomo, *nixy¹ je rozróżniają, a *DOSy² nie. Kolejną sprawą jest Logowanie. Sam DOS go nie miał. *nixy miały od początku. Bowiem DOS służył głównie do obsługi dysków i tylko ich. Jego głównym zadaniem nie była więc praca na zdalnych terminalach. Sam czysty DOS nie zapewniał z poziomu systemu operacyjnego, jak to miało miejsce w przypadku *nixów, nastawionych na wykonywanie kilku zadań i możliwości pracy na zdalnych terminalach. Nie tylko na zdalnych. Na jednej maszynie, można odpalić kilka terminali. Ctrl+alt+f1 do f6 (Niektóre systemy dopuszczają także od f8 do f12). Wyjątkiem jest ctrl+alt+f7, który przenosi nas do trybu graficznego, o ile jest on uruchomiony. Jeżeli nie jest, a jakieś środowisko graficzne jest zainstalowane, wystarczy po poprawnie skonfigurowanym xconf.org wpisać startx. Kolejną różnicą jest organizacja plików i folderów (Może nie dokładnie. W *nixach foldery, a nawet urządzenia są także plikami). W DOSach każdy dysk ma osobne drzewo katalogów. Polecenie „cd \”, które w *nixach przeniosło by nas do roota, czyli na sam szczyt struktury systemu plików, do najbardziej głównego katalogu, w DOSach przeniesie nas do katalogu głównego, ale bieżącego dysku. Czyli a:, c:, d: i tak dalej. Oczywiście większość poleceń również się różni, ale o samych poleceniach powiem troszkę dalej. W razie problemów ze ścieżką dostępu, bez względu na system operacyjny, wpisz ją w cudzysłowiu. Jeżeli chcesz coś zrzucić do pliku zewnętrznego, napisz komenda>wynik.txt. Oczywiście w miejsce komenda wpisz to, co system ma wykonać, zaś nazwę wynik.txt zamień na wybraną nazwę pliku. Jeżeli nie chcesz, by plik był utworzony w katalogu bieżącym, a w dowolnym miejscu w którym masz prawo do zapisu, podaj ścieżkę dostępu. Jeżeli chcesz się „dopisać” do istniejącego pliku, wpisz komenda>>raport.txt. Teraz wynik komendy zostanie dopisany na koniec pliku raport.txt. Nie stracimy więc tego, co było tam wcześniej, jak w przykładzie powyżej, jeżeli plik istniał. Jeżeli chcesz, aby wynik komendy był argumentem komendy następnej, użyj „rurki”, potoku, pajpu czy jak tam jeszcze sobie nazwiesz tą pionową kreseczkę. (ang: pipe) |. W takim przypadku pisz komenda|komenda2|komenda3. Jeżeli chcesz by komenda pobierała dane z pliku zewnętrznego, użyj <. Podane tutaj sposoby są często stosowane zarówno w pochodnych od DOSa, jak i *Nixów. Bardzo częstą praktyką, w przypadku gdy wynik działania komendy nie mieści się w ekranie jest używanie komenda|more. Dzięki niej, nic nam nie umknie. Ekran się zatrzyma po tym, jak się całość wyświetli i będzie stać, dopóki nie póścimy go dalej. Więcej o komendzie more można poczytać w manualu/helpie systemowym. Komenda działa niezależnie od systemu. Podobnie jak komendy do podstawowych operacji na folderach. Zmiana folderu odbywa się przez cd. Zmiana poprzez podanie bezwzględnej (Ale należy pamiętać żeby przy ścieżkach bezwzględnych DOSopochodnych zmienić / na \) lub względnej. Przy czym bieżący folder oznaczany jest jedną, a folder wyżej w drzewie katalogów dwiema.³ Taki przykład. Znajdujemy się w folderze rodzice. Nie ważne gdzie on jest. To w tej chwili nie będzie nam potrzebne. Poleceniem mkdir (bo działa w obu) zakładamy dwa podfoldery. Na przykład córka i syn. Czyli wpisujemy mkdir córka,syn. Znaczy to tyle, że w katalogu, w którym się obecnie znajdujemy, czyli rodzice, zostały utworzone dwa podfoldery, z których jeden nazywa się córka, a drugi syn. W tym miejscu odradzam używanie polskich znaczków w nazwach, ponieważ może być problem z odpaleniem pliku na innej maszynie, lub dostępem do niego z sieci. Oczywiście można wtedy spróbować dostać się do niego pisząc c?rka, ale uda się to tylko wtedy, gdy w danym folderze nie ma nic innego o pierwszej literze c, drugiej dowolnej i z rka na końcu. Ale zakładam że macie polskie znaczki w terminalu (lub commandzie) i nie będziecie go używać poza, więc na potrzeby artykułu może zostać. Oczywiście w powyższy sposób można utworzyć na raz więcej plików. Spróbuj zrobić to w trybie graficznym, bez użycia kopiowania i przy definiowaniu własnych nazw, nie używając żadnych programów, poza czystym systemem. Nobla bym ci dała. Jak się poruszać między utworzonymi folderami? Bardzo prosto i przy użyciu komendy, która została już raz użyta w tym dokumencie. Niezależnie od systemu, który masz pod ręką. Oczywiście mam na myśli cd. Przejście do folderu córka odbędzie się za pomocą cd córka. Zaś przejście bezpośrednio z córki do syna, odbędzie się za pomocą cd ../syn. Zaś powrót do rodziców, to cd ..,Przy czym w DOSach i Windowsach między cd a kropkami nie musi być spacji. Przecież te kropki to tylko argument, a nie jak w przypadku *nixów przejście do katalogu o nazwie .., który nas dopiero o folder wyżej przeniesie. Usuwanie folderu odbywa się za pomocą polecenia rmdir i działa tylko wtedy, gdy folder jest pusty. ( Uwaga do polecenia mkdir i rmdir. W systemach DOSowych i Windowsach można je skrócić kolejno do md i rd.) Usuwanie folderów zawierających jakieś dane bardziej przypomina usuwanie plików, gdyż korzysta się w tym wypadku z komend do operacji na typowych plikach. Czyli del dla DOSów, rm dla *Nixów. W Windowsach należy użyć rd /s , a jeśli ma nie pytać, także /q. W DOSach służy do tego polecenie deltree. Jeżeli ma nie pytać, dołączyć /Y. W *nixach rm –r, a jeśli ma usuwać także zabezpieczone, i nie pytać, obok r powinno się pojawić f. Jeżeli nie chcesz stracić WSZYSTKIEGO co masz na wszystkich dyskach z systemem włącznie, pod żadnym pozorem nie wykonuj rm –rf /. (usuń wszystko w katalogu root włącznie z nim. Czyli dokładnie wszystko)Oczywiście jądro jest jeszcze w ramie, więc nagle komputer ci nie zgaśnie, a o ile nie nadpiszesz danych, są jeszcze one do odzyskania, ale to czasochłonny proces i nie dający 100% gwarancji na odzyskanie czegokolwiek. Sprawdzanie co znajduje się (albo co zostało po naszej zabawie z usuwaniem) w danym katalogu odbywa się poleceniem dir, zaś w *nixach poleceniem ls. Przy czym ls bije dira na głowę. Jest jak dir i attrib razem wzięty i jeszcze więcej. Żeby uzyskać ls –a, trzeba do dira dołączyć bardzo wiele przełączników (help dir), których i tak ls ma chyba więcej. Do usuwania plików służy rm. W DOSowych także del i erase. Do przeniesienia pliku służy polecenie mv. Jest to polecenie gnu (o dziwo) które znalazłam również w commandzie visty. W *nixach oczywiście również się znajduje. W czystym DOSie należy użyć w tym celu komendy remove.Zmiana nazwy odbywa się przez rename. W DOSowych można skrócić do ren. Myślę, że to wystarczy, aby poruszać się po samych systemach w trybie tekstowym.

Jak widać oba systemy nie wiele się różnią, a z punktu widzenia użytkownika wiele rzeczy odbywa się tak samo, lub podobnie. Także nie ważne z czym masz do czynienia, nie powinieneś mieć problemów z tym, by wykonać w środowisku tekstowym najprostsze czynności. Poniżej lista najczęściej używanych poleceń i krótki opis. Generalnie chodzi, byś wiedział do czego one służą. Wiesz już gdzie szukać szczegółów, a wklejanie żywcem całych plików pomocy i ewentualne tłumaczenie ich mija się z celem. Ten dokument ma zachęcić to korzystania z trybu tekstowego i informowania o nim ogólnie. Nie ma zaś stanowić ich pełnej dokumentacji, która jest dostępna wraz z systemem operacyjnym lub w sieci globalnej. Poniżej podaję kilka najczęściej używanych poleceń, nie zaś ich komplet.

Polecenia trybu CMD Windows (a także część poleceń dosowych)

ATTRIB Wyświetla lub zmienia atrybuty pliku.

CD Wyświetla lub zmienia nazwę bieżącego katalogu.

CHDIR Wyświetla lub zmienia nazwę bieżącego katalogu.

CHKDSK Sprawdza dysk i wyświetla raport o jego stanie.

CLS Czyści ekran.

CMD Uruchamia nowe wystąpienie interpretera poleceń systemu Windows.

COLOR Ustawia domyślny kolor tła i pierwszego planu konsoli.

COMP Porównuje zawartość dwóch plików lub zestawów plików.

COMPACT Wyświetla i pozwala na modyfikację listy plików. skompresowanych na

partycji NTFS.

CONVERT Konwertuje woluminy FAT na woluminy NTFS. Nie można konwertować

bieżącego dysku.

COPY Kopiuje jeden lub wiele plików w inne miejsce.

DATE Wyświetla lub ustawia datę.

DEL Usuwa jeden lub wiele plików.

DIR Wyświetla listę plików i podkatalogów katalogu.

DISKPART Wyświetla lub konfiguruje właściwości partycji dysków.

DOSKEY Edytuje wiersze poleceń, przywraca polecenia Windows i tworzy makra.

ECHO Wyświetla komunikaty lub wyłącza i włącza echo poleceń.

ENDLOCAL Kończy lokalne zmiany środowiska w plikach wsadowych.

ERASE Usuwa jeden lub wiele plików.

EXIT Kończy działanie programu CMD.EXE (interpretera poleceń).

FC Porównuje dwa pliki lub zestawy plików i wyświetla różnice między

nimi.

FIND Wyszukuje ciąg tekstowy w pliku lub plikach.

FINDSTR Wyszukuje ciągi znaków w plikach.

FOR Uruchamia podane polecenie dla każdego pliku z zestawu plików.

FORMAT Formatuje dysk do użytku w systemie Windows.

FSUTIL Wyświetla lub konfiguruje właściwości systemu plików.

FTYPE Wyświetla i modyfikuje typy plików używane w skojarzeniach rozszerzeń

plików.

GOTO Przekazuje sterowanie interpretera poleceń systemu Windows do wiersza

o podanej etykiecie w pliku wsadowym.

HELP Podaje informacje o poleceniach systemu Windows.

IF Dokonuje warunkowego przetwarzania w plikach wsadowych.

LABEL Tworzy, zmienia lub usuwa etykietę(etykiety) woluminu dysku.

MD Tworzy katalog.

MKDIR Tworzy katalog.

MKLINK Tworzy łącza symboliczne i łącza twarde.

MODE Konfiguruje urządzenia systemowe.

MORE Wyświetla informacje ekran po ekranie.

MOVE Przenosi jeden lub wiele plików z jednego katalogu do drugiego.

OPENFILES Wyświetla pliki otwarte przez użytkowników zdalnych dla udziału

plików.

PATH Wyświetla lub ustawia ścieżkę przeszukiwania dla plików wykonywalnych.

PAUSE Wstrzymuje przetwarzanie pliku wsadowego i wyświetla komunikat.

POPD Przywraca katalog zapisany przez PUSHD.

PRINT Drukuje plik tekstowy.

PROMPT Zmienia znak zachęty wiersza polecenia systemu Windows.

PUSHD Zapisuje bieżący katalog, a następnie zamienia go.

RD Usuwa katalog.

RECOVER Odzyskuje możliwe do odczytania informacje z uszkodzonego dysku.

REM Oznacza komentarze w pliku wsadowym lub pliku CONFIG.SYS.

REN Zmienia nazwę pliku lub plików.

RENAME Zmienia nazwę pliku lub plików.

REPLACE Zamienia pliki.

RMDIR Usuwa katalog.

ROBOCOPY Zaawansowane narzędzie do kopiowania plików i drzew katalogów.

SET Wyświetla, ustawia lub usuwa zmienne środowiskowe systemu Windows.

SETLOCAL Rozpoczyna lokalne zmiany środowiska w plikach wsadowych.

SC Wyświetla lub konfiguruje usługi (procesy w tle).

SCHTASKS Planuje uruchamianie poleceń i programów na komputerze.

SHIFT Zmienia pozycje parametrów w plikach wsadowych.

SHUTDOWN Zezwala na lokalne lub zdalne wyłączenie komputera.

SORT Sortuje wprowadzone dane.

START Uruchamia program lub polecenie w oddzielnym oknie.

SUBST Przypisuje ścieżce literę dysku.

SYSTEMINFO Wyświetla właściwości i konfigurację komputera.

TASKLIST Wyświetla wszystkie uruchomione zadania łącznie z usługami.

TASKKILL Kończy lub zatrzymuje uruchomiony proces lub aplikację.

TIME Wyświetla lub ustawia czas systemowy.

TITLE Ustawia tytuł okna dla sesji CMD.EXE.

TREE Wyświetla strukturę katalogów dysku lub ścieżki.

TYPE Wyświetla zawartość pliku tekstowego.

VER Wyświetla wersję systemu Windows.

VERIFY Instruuje system Windows, aby sprawdzał poprawność zapisu plików

na dysku.

VOL Wyświetla etykietę oraz numer seryjny dysku.

XCOPY Kopiuje pliki i katalogi.

WMIC Wyświetla informacje WMI wewnątrz interaktywnej powłoki poleceń.

(źródło: komenda help bez parametrów dodatkowych w MS Vista Home Basic)

Polecenia *nixowe

adduser nazwa_konta - założenie nowego konta
cal - wyświetla kalendarz na bieżący miesiąc
cat nazwa_pliku - wyświetla zawartość pliku
cd - polecenie analogiczne jak w systemie MS-DOS
chmod u/g/o/a +/- r/w/x plik/katalog - polecenie służące do zmiany praw dostępu do plików i katalogów
   - właściciela określia się za pomocą liter: u - właściciel, g - grupa, o - inni użytkownicy, a - wszyscy
   - prawa określa się następująco: r - zezwolenie na odczyt, w - zapis, x - uruchomienie
Innymi sposobem ustawiania praw dostępu to ustawianie ich za pomocą liczb ósemkowych. Cyframi od 0-7 ustawiamy odpowiednio:
   0 to ( --- ) brak praw dostępu
   1 to ( --x ) wykonywanie
   2 to ( -w- ) zapis
   3 to ( -wx ) zapis i wykonywanie
   4 to ( r-- ) odczyt
   5 to ( r-x ) odczyt i wykonywanie
   6 to ( rw- ) odczyt i zapis
   7 to ( rwx ) odczyt, zapis, wykonywanie
wydając polecenie chmod podajemy 3 liczby, które oznaczają w kolejności: prawa dostępu właściciela, grupy i innych.
chown nowy_właściciel  plik/katalog - polecenie zmiany właściciela pliku lub katalogu
chgrp nowa_grupa  plik/katalog - polecenie zmiany grupy pliku lub katalogu
clear - czyszczenie ekranu
cmp plik1 plik2 - porównuje zawartość dwóch plików
cp - kopiuje pliki i katalogi
date - wyświetla bieżącą datę
df - sprawdza wolne miejsce na dysku
diff plik1 plik2 - stwierdza, czy między zawartością dwóch plików występują różnice
du - informuje o wielkości poszczególnych katalogów
echo - wyświetla podany tekst
kill - kończy pracę danego procesu
last nazwa_użytkownika - wyświetla logi użytkownika
ln -s nazwa_katalogu   nazwa_łącza - tworzy łącze symboliczne (tzw. link)
ls - wyświetla zawartość katalogu
mail - wysyła i odbiera pocztę
man - pomoc na wszelkie tematy - np.: man ls - pokaże nam pomoc na temat polecenia ls
mkdir - tworzenie katalogu
mv - zmiana nazwy pliku lub jego przeniesienie
rmdir - usuwanie katalogu
passwd nazwa_konta - ustawienie hasła dla konta
rm - usunięcie pliku
rm -f nazwa_katalogu - usuwanie katalogu wraz z podkatalogami bez potwierdzenia
shutdown - restartuje komputer
wall - przesyła komunikaty do wszystkich użytkowników
who - lista użytkowników
w - jak wyżej, jednak informacje są dokładniejsze

(źródło: www.newbie.linux.pl)

Zakończenie

No, myślę, że tyle wystarczy. Jeszcze kilka lat i nie będzie co porównywać. Ale to jeszcze przed nami. Mam nadzieję, że nikogo to nie przeraziło;) . Czy poruszanie się w text mode jest takie trudne? Wątpię w to. Ja tam często używam go do klikania. Jak? A piszę sobie plik .bat w cmd lub .sh w bashu. Jeżeli są bezparametrowe, otwieram dwuklikiem. Jeśli mają parametry, zapisuję je w pliku tekstowym i przeciągam na ikonę programu (lub jej skrótu czy aktywatora, zależnie od systemu).

Grafika: zendesigner.pl

Copyright © 2009 by: technik-informatyk.info